مجله علمی حقوق و مطالعات نوین

مجله علمی حقوق و مطالعات نوین

جنبه‌های تشریعی افعال پیامبر اکرم (ص) و نقش آن در استنباط احکام شرعی از دیدگاه مذاهب فقهی پنجگانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
جامعة المصطفی
چکیده
افعال پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) در زیرشاخه‌های یکی از اقسام سنت به اعتبار ماهیت آن قرار داشته و عام‌تر از سنت فعلی شمرده شده است. در مورد حجیت سنت فعلی میان دانشمندان اسلامی اختلافی به چشم نخورده و در مورد حجیت آن به قرآن، اجماع و عقل استناد شده است. دانشمندان مذاهب فقهی پنجگانه ادله‌ی حجیت سنت فعلی را شامل افعال حضرت نیز دانسته و علاوه بر آن، به دلایل دیگری نیز استدلال نموده‌اند، اما با توجه به اعم بودن افعال حضرت نسبت به سنت فعلی، این نتیجه بدست آمده است که افعال حضرت دارای دو جنبه‌؛ یعنی تشریعی و غیر تشریعی نیز بوده است که شناخت جنبه‌های تشریعی و نقش آن در استنباط احکام شرعی نظر به الگوی بشریت بودن حضرت اهمیت بسزایی داشته و با توجه به انجام نشدن تحقیق مستقلی در این زمینه که جنبه‌ی تشریعی افعال حضرت را از تمام گونه‌های مختلف این افعال بیان کرده باشد، یک ضرورت علمی در جامعه‌ شمرده شده است. بر این اساس، پرسش اساسی که در زمینه مطرح شده این است که «جنبه‌های تشریعی افعال پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) و نقش آن در استنباط احکام شرعی از دیدگاه مذاهب فقهی پنجگانه چیست؟» این پژوهش با روش تحلیلی- توصیفی و روش گردآوری کتابخانه‌ای بدان پرداخته، نتایج و دستاوردهای آن نشان داده است که افعال حضرت عام‌تر از سنت فعلی بوده، اصالت التشریع در مقابل اصل عدم تشریع قرار ندارد، افعال جبلی، عادی و دنیوی حضرت هر کدام در سه صورت، افعال خارق العاده نظر به یک مبنا، افعال خاص در صورت وجوب، تمام افعال بیانی و افعال مجرد در دو حالت تشریعی خوانده شده و نقش افعال تشریعی حضرت این است که در مسیر استنباط قرار گرفته و به هدف تأسی قابل پیاده کردن در زندگی روزمره بشریت امروزی را دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Legislative Aspects of the Actions of the Holy Prophet (PBUH) and Their Role in the Derivation of Islamic Rulings from the Perspective of the Five Schools of Islamic Jurisprudence

نویسنده English

Hamidullah Moradi
جامعة المصطفی
چکیده English

The actions of the Holy Prophet (peace be upon him and his family) are broader than the Sunnah of deeds (Sunnah fi‘liyyah) and constitute an essential source for deriving Islamic rulings. While the authority (ḥujjiyyah) of the Sunnah of deeds is undisputed among Muslim scholars—supported by the Qur’an, consensus, and reason—jurists of the five schools of Islamic law have extended this authority to include the Prophet’s actions, offering additional arguments. Since the Prophet’s actions encompass both legislative (tashrī‘ī) and non-legislative (ghayr tashrī‘ī) dimensions, identifying their legislative aspects is crucial, given his role as the model for humanity. This research, using analytical-descriptive and library methods, concludes that the Prophet’s actions surpass the Sunnah of deeds, and the principle of legislation does not conflict with that of non-legislation. His natural, customary, worldly, extraordinary, specific, explanatory, and even simple actions—under certain conditions—are deemed legislative, serving as guides for juristic derivation and practical models for contemporary life.

کلیدواژه‌ها English

*Actions of the Holy Prophet (PBUH), Derivation of Legal Rulings, Legislative Aspects of the Prophet’s Actions, Schools of Islamic Jurisprudence

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 05 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 20 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 05 آبان 1405